Göz açıp kapayıncaya kadar büyük değişimlerin yaşandığı bir çağdayız, özellikle de teknoloji dünyasında. Nisan sonundan Mayıs 2025 başlarına uzanan kısa bir zaman dilimi bile bu baş döndürücü hıza tanıklık etmeye yetiyor. Bir yanda Belçika’da martı gaklamalarını mükemmelleştirmeye çalışanlar varken, diğer yanda dijital alem ve onun giderek daha fazla şekillendirdiği fiziksel dünya, köklü dönüşümlerin sancılarını çekiyor.
Bu dönüşümün merkezinde, her iki kaynağın da altını çizdiği gibi, “Yapay Zeka” fırtınası esiyor. Yapay Zekanın ani ve kimi zaman rahatsız edici sosyal etkilerine şahit oluyoruz. Sahte uzman algısının yükselişiyle birlikte, Meta CEO’su Mark Zuckerberg’in “yalnızlık salgınına” Yapay Zeka üretimi “sentetik profillerin” çare olabileceği yönündeki önerisi dikkat çekiyor. Ancak uzmanlar haklı olarak, Yapay Zeka arkadaşlarının ve terapistlerinin empati yeteneğini köreltebileceği, hatta bazı vakalarda bireyleri intihara sürükleyebileceği veya özellikle çocuklar için güvenilirlik ve potansiyel zararlar açısından ciddi endişeler taşıdığı uyarısında bulunuyor. Kimileri Yapay Zekanın işlerimizi elimizden alacağı bir distopya öngörürken, Zürih Üniversitesi’nden çıkan bir araştırma, insanların aslında Yapay Zekanın insanlığın sonunu getirmesinden ziyade işlerini kaybetmekten daha fazla endişe duyduğunu gösteriyor.
Ufukta ise Nvidia CEO’su Jensen Huang’ın müjdelediği “Fiziksel Yapay Zeka” çağı beliriyor. Bu, sadece metin veya görsel üreten (Üretken Yapay Zeka) ya da dijital alanda plan yapıp mantık yürütebilen (Temsili Yapay Zeka) bir olgu değil. Fiziksel Yapay Zeka, robotlar gibi sistemlerin doğrudan gerçek dünyayla etkileşim kurması anlamına geliyor. Huang’a göre bu yeni dalga, Yapay Zekanın yerçekimi ve sürtünme gibi fiziksel yasaları anlamasını, çevremizde hareket etmesini ve eyleme geçmesini sağlayacak. İyimser bir tablo çizen Huang, genel amaçlı insansı robotların beş yıldan kısa bir süre içinde gerçeğe dönüşebileceğini, hatta tamamen robotlar tarafından yönetilen ve robotik ürünler inşa eden fabrikaların hayal olmadığını söylüyor. Bu vizyon, Yapay Zekayı soyut yazılımdan somut gerçekliğe taşıyor.
Aynı zamanda yaşadığımız bu hızlı evrim, şirketleri acımasız bir adaptasyon sürecine itiyor. Dil öğrenme uygulaması Duolingo’nun “yapay zeka öncelikli” yapılanmaya gitmesi, sözleşmeli personelin işten çıkarılması ve yüzün üzerinde yeni Yapay Zeka destekli kursun kullanıma sunulması anlamına geliyor. Öte yandan, teknoloji devleri inceleme ve yasal savaşların girdabında kalmaya devam ediyor. Google’ın web tarayıcıları ve arama motorlarındaki hakimiyeti ABD mahkemelerinde sorgulanırken, bu durum gelirlerinin büyük bir kısmını Google’a borçlu olan Safari ve Firefox gibi tarayıcılar için de yankı uyandırıyor. Apple ise mahkeme kararlarına rağmen App Store komisyonları konusunda Epic Games ile süregelen bir hukuk mücadelesi veriyor, yeni ücretlendirme modelleri ve temyiz yollarına başvuruyor. Küresel güçler de bu denkleme dahil oluyor; AB, Çin hükümetinin veri erişimi endişeleri nedeniyle TikTok’a 530 milyon euro ceza kesiyor ve bu gelişme, TikTok’un Finlandiya’da 1 milyar euroluk devasa bir veri merkezi yatırımıyla Avrupa’daki varlığını güçlendirme hamlesiyle eş zamanlı ilerliyor. Elon Musk’ın kendi Yapay Zeka girişimi xAI’ye sattığı Twitter ise 20 milyar dolarlık bir fon arayışında ve raporlar, son aylarda AB’de milyonlarca kullanıcının platformdan ayrıldığını gösteriyor.
Büyük teknoloji şirketlerinin bu karmaşık manevraları ve fütüristik Yapay Zeka tahminlerinin arasında, küresel sahnenin renkli çeşitliliğini gözler önüne seren ilginç detaylar da göze çarpıyor. Kuveyt’in enerji tüketimi üzerindeki kripto para madenciliğinin yarattığı yükle mücadele ettiğini ve bu aktiviteyi engellemek için baskınlar düzenlediğini görüyoruz. BAE’nin devlet varlık fonu, Donald Trump bağlantılı bir kripto para birimine yapılan 2 milyar dolarlık yatırım da dahil olmak üzere dikkat çekici kripto yatırımları yapıyor ve ABD’de ciddi yasal suçlamalarla karşı karşıya olan Binance platformunu finanse ediyor. Sağlık alanında ise laboratuvarlarda diş yetiştirilmesi, beklenmedik doğal kaynaklardan elde edilen güçlü kemoterapi ilaçlarının geliştirilmesi ve egzersiz sonrası kas gelişimi için protein kaynağının önemsiz olduğunu öne süren araştırmalar gibi umut vadeden gelişmeler yaşanıyor. Robotik alanının fabrikaların ötesindeki pratik uygulamalarına bir örnek olarak itfaiyeci robotlar ortaya çıkarken, robot evcil hayvanlar bile yaşlılar arasındaki yalnızlıkla mücadelede, tıpkı gerçek hayvanlar gibi umut ışığı oluyor.
Evet, sindirilmesi gereken çok fazla bilgi var. Gaklama yarışmalarından Fiziksel Yapay Zeka’ya, antitröst savaşlarından sentetik arkadaşlara kadar dünya hızla dönüyor. Bu hıza ayak uydurmak ve tüm bu olup biteni anlamlandırmaya çalışmak, merak duygumuzu canlı tutmaya yetiyor da artıyor bile.
Yayımlayan